Phong thủy

28. Vô Thường – Vô Ngã: Sự Biến Đổi Vô Tận Trong Cuộc Sống

Ngày nay, con người luôn đầy tham vọng, ám ảnh bởi những khát vọng này. Chúng được gắn kết sâu trong tâm trí, thúc đẩy chúng ta tạo dựng và bảo tồn từ thể xác đến mọi vật chung quanh. Ví dụ, chúng ta dành tiền để mua chiếc xe mới, để tự hào trước bạn bè. Nhưng dù ta giữ bảo quản nó ra sao, vượt qua thời gian, nó cũng sẽ ngày càng cũ và xấu đi. Vì mọi thứ trên đời đều luôn luôn biến đổi, như dòng sông, mây trời. Cái sự thay đổi này được gọi là luật vô thường.

Vậy vô thường là gì? Theo tư tưởng Phật giáo, “tất cả mọi thứ trong thế gian đã là biến đổi, hư hoại, đều là vô thường”. Vô thường không tồn tại trong một trạng thái cố định, mà luôn thay đổi từ trạng thái hình thành, biến đổi và cuối cùng đến sự tan rã. Sự thay đổi này được gọi là sinh, trụ, dị, diệt. Tất cả mọi vật trên vũ trụ, từ nhỏ như hạt cát đến lớn như trăng sao, đều phải tuân theo luật vô thường này.

Vậy luật vô thường này ảnh hưởng đến chúng ta như thế nào? Hãy lắng nghe lời than thở của Thái tử Tất đạt Đa trước khi xuất gia: “Chúng ta sẽ già đi và xấu xa. Thời gian sẽ phủ lên đầu chúng ta những lớp tro bạc. Ôi! Mặt trong của nàng sẽ mờ đục! Môi thắm của nàng rồi sẽ úa màu! Ta nghe trong ta, trong nàng và trong cả mọi người, mỗi ngày mỗi đổ vỡ, dưới sức tàn phá của cái búa thời gian, tất cả những gì quý giá của đời người… Chúng ta ôm giữ một cách tuyệt vọng, những bảo vật trong ta, như ôm giữ một cái bóng, như nắm bắt một làn hương!”.

Từ lời than thở của Thái tử Tất đạt Đa, chúng ta nhận thức rằng cả thân và tâm của chúng ta đều vô thường. Cảnh vật xung quanh chúng ta cũng luôn thay đổi, trái đất và trời đất không có cái gì là bất biến. Nhưng chúng ta vẫn cố gắng bồi bổ, tận hưởng thân tứ đại của mình bằng cách tạo ra nhiều tội ác ghê rợn. Điển hình là bà Từ Hi Thái hậu ở Trung Quốc thế kỷ 18, đã ăn óc khỉ để làm hài lòng các nhà ngoại giao Tây phương. Điều này cho thấy sự tàn ác của con người khi muốn bồi bổ cái thân vô thường.

Không chỉ Phật giáo, mà cả Lão Tử cũng chán ngán chính cái thân, xem nó như nguồn tội lỗi và gốc khổ đau. Vì vậy, Lão Tử chỉ ra: “Ta có cái khốn khổ lớn, vì ta có thân. Nếu ta không có thân, thì đâu có khổ gì?”.

Thân là vô thường, tâm thì như thế nào? Tâm của con người cũng thay đổi từng giây từng phút. Chúng ta trải qua những cảm xúc khác nhau trong thời gian ngắn, suy nghĩ thay đổi nhanh chóng và đôi khi chúng ta cảm thấy tâm trí mình mơ hồ, không ổn định. Sự biến đổi nhanh chóng này khiến chúng ta cảm thấy như tâm trí không thay đổi. Nhưng tâm trước đó có phải là tâm hiện tại? Và tâm hiện tại có phải là tâm sau này?

Chúng ta trải qua vui buồn, thương giận. Ý niệm trong tâm thức thay thế nhau, đôi khi không có ngọn đầu và cuối. Vì tâm thay đổi nhanh chóng như vậy, chúng ta có cảm giác như nó không thay đổi. Ý niệm sinh ra liên tục trong tâm thức của chúng ta và khi ý niệm ngày càng nhiều, tâm càng bận rộn. Tâm full ý niệm mất đi chân tâm và gây ra nhiều ô nhiễm tâm tư như Tham, Sân, Si, Mạn, Nghi. Điều này khiến chúng ta vướng vào vòng luân hồi đau khổ.

Cả thân lẫn tâm đều vô thường, vậy vật thể và thế giới xung quanh có vô thường không? Không chỉ sinh vật, mà cả sông núi, đất đai cũng thay đổi. Không có vật gì tồn tại mãi mãi. Chúng ta đã chứng kiến biến đổi của cuộc sống từ sau năm 1975. Người giàu có, quyền quý trở thành kẻ tha phương, người khốn khổ. Sự vô thường hiện hữu trước mắt, nhưng không phải ai cũng nhận thức được. Nhiều người tham quan, tham danh, ham lợi đã gây ra nhiều cảnh đa đoan, nhân tình không thuần khiết. Thuyết vô thường của Phật giáo không phải là tư tưởng chán đời, mà là để ngăn chặn con người đi theo dục vọng mù quáng.

Khi hiểu vô thường, chúng ta không còn quan trọng mọi thứ trong cuộc sống này. Biết vô thường, chúng ta tránh xa những niềm vui tạm bợ, giả trá và tìm kiếm cái giá trị thật sự, hạnh phúc chân chính, cái tâm sáng suốt. Bản ngã chỉ là quá trình biến đổi của danh (tâm) và sắc (thân) theo quy luật nhân quả.

Chúng ta sống trong mê muội vì nhầm tưởng thường với vô thường, cái mình với cái vô ngã. Nhưng chính vì sự mê muội đó mà chúng ta đau khổ. Sự vô thường của Phật giáo giúp chúng ta nhận biết, phân biệt thực và giả, đúng và sai, tà và chánh. Nó giúp chúng ta phá tan sự mê muội và phiền não, để có thể sống tỉnh thức, không bị trói buộc bởi những khúc mắc lâu đời.

Phật dạy: “Chế ngự được tâm là quý nhất, vì tâm ứng xử khó kiểm soát, theo tham dục. Khi tâm được chế phục, hạnh phúc được tìm thấy”.

“Chúng ta cống hiến tâm với yêu ghét, không bao giờ được giải thoát, vì nó là gốc của luân hồi đau khổ”.

“Vì còn phiền não nên có cuộc sống, vì cuộc sống mới có niết bàn, vì luân hồi mới có giải thoát, vì có chúng sanh mới có Phật”.

Related Articles

Back to top button